Artykuły / Blog

Zdrowie zaczyna się w jelitach

29/10/2018
44313013_1694087434030457_2831504039391264768_o-1200x1200.jpg

Szacuje się, że ciężar bakterii bytujących w błonach śluzowych człowieka sięga 2 kg, z czego za najliczniejszą i najbardziej aktywną uważa się fizjologiczną florę jelitową. W samym jelicie grubym bytuje 1014 mikroorganizmów które stanowią nawet 50% treści jelitowej.
Mikroflora pełni w ustroju człowieka liczne funkcje – bierze udział w syntezie witaminy K, wytwarzaniu biotyny i kwasu foliowego, a także absorpcji jonów magnezu, wapnia i żelaza. Dodatkowo przyczyniają się do efektywniejszego przyswajania energii, dzięki rozkładowi polisacharydów. Bierze również udział w wytwarzaniu krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, stanowiących źródło energii dla komórek nabłonka jelitowego, a tym samym dbają o ciągłość nabłonka jelitowego. Są źródłem kwasu masłowego, stymulującego prawidłowy rozwój komórek nabłonka oraz zmniejsza stężenie cytokin prozapalnych. Dodatkowo, dzięki temu iż same zamieszkują jelita chronią przed namnażaniem potencjalnych patogenów.
W ostatnich latach wykazano silną zależność pomiędzy składem mikroflory jelit, a występowaniem chorób. Wpływa ona na cały organizm, lecz gdzie najbardziej?

• Najsilniejsza zależność występuje w przypadku chorób układu pokarmowego( przede wszystkim nieswoistych zapaleń jelit oraz zaburzeń czynnościowych jelit).

• Coraz częściej badacze podkreślają związek mikrobiomu człowieka z otyłością. U osób z nadmierną masą ciała stwierdzono zmieniony skład mikroflory, wynikiem której jest większa dostępność energii pozyskiwanej z pokarmu. Wykazano, że mikrobiom dostarcza organizmowi człowieka dodatkowe 80–200 kcal na dobę. Zależność między mikrobiomem a ilością tkanki tłuszczowej została potwierdzona w badaniach na myszach. U myszy pozbawionych flory fizjologicznej, którym przeszczepiono florę osobników otyłych, po 2 tygodniach obserwacji odnotowano znacznie większy przyrost tkanki tłuszczowej niż u myszy, którym przeszczepiono florę osobników z niską masą ciała.

• Kolejnym przykładem korelacji między stanem mikrobiomu a zdrowiem człowieka jest wpływ flory bakteryjnej na częstość występowania nowotworów, głównie raka jelita grubego. Korzystne bakterie produkujące kwas masłowy za jego pośrednictwem hamują rozwój komórek nowotworowych oraz indukują ich apoptozę. Natomiast bakterie niekorzystne (jak Escherichia coli, Clostridium perfringens, czy Enterococcus faecalis) biorą udział w syntezie związków toksycznych i kancerogennych.

• Skład mikrobiomu ma również duże znaczenie w rozwoju reakcji alergicznej u osób z predyspozycją genetyczną. Rozwój alergii związany jest z dominacją odpowiedzi Th2-zależnej. Wykazano, że ochronne działanie mają bakterie z gatunku Bacteroides fragilis, które nie tylko przyczyniają się do przewagi odpowiedzi Th1-zależnej, lecz także za pośrednictwem limfocytów regulatorowych indukują odpowiedź przeciwzapalną, tym samym ograniczają rozwój chorób wywoływanych nadmierną odpowiedzią limfocytów Th2 w błonach śluzowych przewodu pokarmowego i układu oddechowego.

• Prowadzi się coraz więcej badań klinicznych potwierdzających istnienie związku pomiędzy florą bakteryjną jelit a chorobami układu sercowo-naczyniowego. Korzystne efekty prozdrowotne wynikające z modulacji flory za pomocą probiotyków mogą się okazać dobrą strategią w leczeniu i zapobieganiu tych chorób.

• Zmiana składu ilościowego i zróżnicowania jakościowego flory jelitowej może odgrywać ważną rolę w rozwoju zaburzeń metabolicznych. Coraz więcej dowodów sugeruje, że szkodliwe bakterie jelitowe przyczyniają się do wystąpienia stanu zapalnego o niewielkim nasileniu i determinują również powstawanie zaburzeń metabolicznych w wyniku nieprawidłowości bariery jelitowej. Kompozycja mikrobiomu została powiązana z kilkoma składowymi zespołu metabolicznego: otyłością, cukrzycą typu 2, przewlekłymi chorobami układu sercowo-naczyniowego i bezalkoholowym stłuszczeniem wątroby.

• Zaburzenie ciągłości bariery jelitowej może być często konsekwencją lub przyczyną aktywacji zapalnej odpowiedzi immunologicznej z uwolnieniem prozapalnych cytokin. Istnieje ogromna ilość dowodów na kluczową rolę układu immunologicznego i cytokin w zapalnej patogenezie depresji. Cytokiny powodują zmniejszenie dostępności serotoniny ze wzrostem stężenia neurotoksycznych metabolitów. Prawidłowa mikroflora jelit zapobiega tym zjawiskom.

Gwałtowne zmiany w składzie mikrobioty, prowadzące do objawów chorobowych, nazywamy dysbiozą. Do najistotniejszych jej przyczyn należą: zmiana diety, zmiana funkcjonowania układu immunologicznego (pod wpływem stresu czy modyfikacji stylu życia) oraz – przede wszystkim – antybiotykoterapia. Podkreśla się destrukcyjny wpływ antybiotykoterapii na fizjologiczną florę przewodu pokarmowego. W jej trakcie dochodzi do zmiany proporcji głównych typów bakterii zasiedlających jelito człowieka, a przede wszystkim do zmniejszenia jego zróżnicowania. Obserwowane zmiany w strukturze mikrobiomu utrzymują się nawet do 2 lat od zakończenia leczenia. Co więcej, niektórzy badacze sugerują, że powrót do stanu sprzed terapii przeciwbakteryjnej może nie być w pełni możliwy. Nawet po długim czasie od zakończenia leczenia przeciwbakteryjnego występuje zmniejszona odporność na zakażenia bakteriami patogennymi. Dzieje się tak prawdopodobnie dlatego, że podczas stosowania antybiotyku dochodzi do zaburzenia interakcji z gospodarzem, co upośledza prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego.

Jak widać mikrobiom jelit odpowiada nie tylko za pracę układu pokarmowego, ale też zdrowie całego organizmu. Wiemy o tym, dlatego nasza dieta pudełkowa jest bogata w substancje wspierające Twoje zdrowe bakterie – zielone warzywa, zdrowe smoothie i naturalne prebiotyki, natomiast eliminujemy cukier i przetworzone węglowodany. Jeśli chcesz zadbać o swoje jelita i mikrobiom możesz skorzystać z naszego cateringu dietetycznego. A Ty, jak dbasz o swoje bakterie jelitowe?

 

 

 

 

Strzępa A, Szczepanik M: Wpływ naturalnej flory jelitowej na odpowiedź immunologiczną. Postępy Hig Med Dośw (Online) 2013; 67: 908–920.
Majewska K, Szulińska M, Michałowska J, Markuszewski L, Bogdański P. Flora bakteryjna przewodu pokarmowego a choroby układu sercowo-naczyniowego. Forum Zaburzeń Metabolicznych 2017, tom 8, nr 1, 1–6
Chwalba A, Otto-Buczkowska E. Participation of the microbiome in the pathogenesis of diabetes mellitus. Clin Diabetol 2017; 6, 5: 178–181.
Rakowska M, Lichosik M, Kacik J, Kalicki B. Wpływ mikrobioty na zdrowie człowieka. Pediatria i Medycyna Rodzinna 2016, 12 (4), p. 404–412