Witamina D – dlaczego warto ją docenić?

Od kilku lat coraz głośniej mówi się o ogromnym wpływie witaminy D na organizm człowieka. Nie bez przyczyny przypominamy o niej właśnie teraz – u progu jesieni. Witamina D to jedyna witamina, którą w dużej ilości możemy wyprodukować sami – jedynie poprzez regularną ekspozycję na słońce. I o ile latem, przebywanie 20minut na słońcu z odsłoniętymi przedramionami nie stanowi problemu. O tyle teraz, jesienią, sprawa wygląda dużo gorzej. Należy również pamiętać, że okres połowicznego rozpadu witaminy D trwa 6 tygodni, co znaczy że co 6 tygodni tracimy połowę  z naszych zapasów zgromadzonych latem. A wyniki badań są zatrważające – 90% Polaków ma deficyt witaminy D                          ( poniżej 30ng/ml), a głębokie niedobory dotyczą niemal wszystkich badanych osób z otyłością.

A jest o co walczyć, gdyż witamina D ma działanie wielokierunkowe na organizm. Jej prawidłowa podaż jest niezbędna do funkcjonowania organizmu, jak również liczy się w długofalowym działaniu na zdrowie człowieka. Na co więc wpływa witamina D?

  • Układ kostny

Jej najbardziej poznaną do tej pory funkcją jest regulacja gospodarki wapniowo – fosforanowej organizmu: warunkuje prawidłową mineralizację kośćca, chroni przed złamaniami zwłaszcza u osób starszych a także zwiększa sprawność fizyczną.

  • Działanie immunomodulujące

Poprzez swoje działanie wygasza reakcje zapalne organizmu – dzięki czemu chroni przed przewlekłym stanem zapalnym oraz chorobami autoimmunologicznymi. Obniża poziom cytokin prozapalnych, przy jednoczesnym wzroście cytokin przeciwzapalnych. Jej prawidłowe stężenie we krwi warunkuje produkcję katelicydyny w organizmie – naturalnego antybiotyku o szerokim spectrum działania, który ogranicza rozwój wielu bakterii (szczególnie ważne w sezonie przeziębień).

  • Choroby układu krążenia

Zmniejsza ryzyko incydentów sercowo – naczyniowych, głównie poprzez regulowanie układu Renina – Angiotensyna – Aldosteron. Dodatkowo reguluje prace śródbłonka naczyniowego, usprawniając jego funkcjonowanie.

  • Wpływ neuroprotekcyjny

Nasila syntezę neurotransmiterów, zwłaszcza dopaminy, przez co może łagodzić objawy choroby Parkinsona. Przy niskim stężeniu tej witaminy w organizmie obserwuje się częstsze występowanie choroby Alzheimera oraz zaburzeń poznawczych, jak również obniżenie nastroju czy depresję.

  • Zespół metaboliczny i cukrzyca

U osób z niedoborem tej witaminy obserwuje się większe ryzyko wystąpienia zespołu metabolicznego, insulinooporności a także cukrzycy typu 2. Dodatkowo, jej prawidłowe stężenie opóźnia rozwój cukrzycy typu 2 u osób z nieprawidłową glikemią na czczo. Udowodniono również, że suplementacja tej witaminy 8-krotnie obniża zachorowanie na cukrzycę typu 1 u dzieci.

  • Działanie antykancerogenne

Witamina D posiada właściwości antyproliferacyjne, wpływa na różnicowanie komórek i mechanizmy apoptozy. Szczególną zależność wykazano pomiędzy jej niskim stężeniem, a wzrostem występowania oraz większa agresywnością nowotworu jelita grubego, gruczołu piersiowego oraz prostaty.

 

W związku z tym, iż nasz klimat uniemożliwia pokrycie zapotrzebowania na witaminę D ze słońca zaleca się wszystkim suplementacje od września do kwietnia, a w szczególnych przypadkach nawet cały rok. Szczegóły co do suplementacji poniżej.

  • Noworodki i niemowlęta (od 1 dnia życia niezależnie od sposobu karmienia)

Do 6 m.ż. 400 IU (10 µg)

Od 6 m.ż. 400-600 IU (10-15 µg)

  • Przedwcześnie urodzone noworodki

400-800 IU (10-20 µg) aż do uzyskania wieku skorygowanego 40 tygodni, później suplementacja jak u niemowląt

  • Dzieci i młodzież (1-18 r.ż.) w zależności od masy ciała

600-1000 IU (15-25 µg) w miesiącach od września do kwietnia lub cały rok, jeżeli ekspozycja na słońce jest niedostateczna

  • Otyłe dzieci i otyła młodzież

1200-2000 IU (30-50 µg) od września do kwietnia lub cały rok, gdy niedostateczna ekspozycja na słońce

  • Dorośli i seniorzy w zależności od masy ciała

800-2000 IU (20-50 µg) w miesiącach od września do kwietnia lub cały rok, jeżeli ekspozycja na słońce jest niedostateczna.

  • U seniorów powyżej 65. roku życia – suplementacja cały rok ze względu na obniżoną syntezę witaminy D
  • Otyli dorośli i otyłe osoby starsze

1600-4000 IU (40-100 µg) cały rok w zależności od stopnia otyłości.

  • Kobiety ciężarne i karmiące piersią. Suplementacja powinna być rozpoczęta jak najszybciej po stwierdzeniu ciąży.

1500-2000 IU (37,5-50 µg).

  • Pracownicy nocnych zmian 1000-2000 IU (25-50 µg) przez cały rok

Aby zapewnić optymalne wartości stężenia witaminy D we krwi, należy dążyć do urozmaicenia swojej diety w pokarmy bogate w witaminę D. Należą do nich tłuste ryby, takie jak: węgorz, śledź, dorsz, łosoś, makrela, ale również inne produkty, na przykład jaja, sery żółte. Jednakże, niestety większość tej witaminy to produkcja endogenna organizmu, a jej ilość zawarta w pożywieniu jest zbyt mała by zaspokoić zapotrzebowanie zwłaszcza w sezonie jesienno-zimowym.  Zadbajmy więc o prawidłową podaż witaminy D, zwłaszcza teraz, gdy słońca jest coraz mniej!

 

 

 

  1. Płudowski P, Konstantynowicz J, Jaworski M, Abramowicz P, Ducki C. Ocena stanu zaopatrzenia w witaminę D w populacji osób dorosłych w Polsce. Standardy medyczne 2014. T. 11: 609-617.
  2. . Hypponen E, Laara E, Reunanen A et al.: Intake of vitamin D and risk of type 1 diabetes: a birth-cohort study. Lancet 2001; 358: 1500-1503.
  3. Zdrojewicz Z, Chruszczewska E, Miner M. Wpływ witaminy D na organizm człowieka. Medycyna Rodzinna 2015; 2(18): 61-66
  4. Płudowski P, Karczmarewicz E, BayerM et al.: Wytyczne suplementacji witaminą D dla Europy Środkowej – rekomendowane dawki witaminy D dla populacji zdrowej oraz dla grup ryzyka deficytu witaminy D. Endokrynol Pol 2013; 64(4): 319-327.

Podziel się tym ze znajomymi!

Share on facebook
Share on google
Share on whatsapp
Share on email